HISTORICAL SIGNIFICANCE AND WORLDVIEW POTENTIAL OF THE POLOTSK NEO-SCHOLASTICISM IDEOLOGICAL COMPLEX
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This article explores the ideological complex of Polotsk Neo-Scholasticism, a philosophical movement that emerged within the walls of the Polotsk Jesuit Academy in the early 19th century. Its main features are analyzed: the synthesis of Thomism with elements of Enlightenment philosophy, the principle of the harmony of faith and reason, reliance on the truths of Revelation, and the evolutionary path of social development. The influence of the Academy’s thinkers on the development of Neo-Scholasticism in Europe and Russia is examined. Particular attention is paid to the contemporary significance of the philosophical legacy of the Polotsk Neo-Scholastics. Based on the socio-political views of Polotsk authors and the programmatic principles of educational philosophy they developed, the author proposes a strategy of rational responsibility and a model of responsible knowledge as an axiological guide for addressing the problems of dehumanization, value relativism, and the crisis of education in the 21st century.
Article Details
References
1. Stachowski, F. K. Rozbior dziełka Stanisława Sokołowskiego pod napisem Partitiones Ecclessiacticae / F. K. Stachowski // Miesięcznik Połocki. – 1818. – T. 1, nr 1. – S. 43–57.
2. Rozaven, J. L. Herodot i Diodor Sicylijski czy są godnymi wiary w tem co mówią o monarchii egipskiej; i czy ich powaga większa jest od Moyżesza, jeśli w tym prawodawcy żydów uważać zachcemy tylko dzieiopisa, nie zaś pisarza natchnionego od Boga / J. L. Rozaven // Miesięcznik Połocki. – 1818. – T. 2, nr 8. – S. 219–255.
3. Roothaan, J. P. Uwaga nad uwagami o ludziach stuletnich, umieszczonemi w Nrze 123 Ruskiego Inwalida / J. P. Roothaan // Miesięcznik Połocki. – 1818. – T. 3, nr 11. – S. 153–171.
4. Angiolini, G. Instutiones Philosophicae ad usum studiosorum Academiae Polocensis / G. Angiolini. – Polock, 1819. – 310 p.
5. Климович, А. И. Статус идей полоцкой неосхоластики в контексте философии Просвещения / А. И. Климович // Весці БДПУ. Серыя 2. – 2024. – № 4. – С. 100–104.
6. Климович, А. И. Полоцкая неосхоластика VS И. Кант / А. И. Климович // Журнал Белорусского государственного университета. Философия. Психология. – 2024. – № 2. – С. 20–27.
7. Buczyński, V. Instutiones philosophicae, pars tertia continens ethicam / V. Buczyński. – Viennae, 1844. – 206 p.
8. Buczyński, V. Institutiones doctrinae religionis, in quibus principia philosophica ad ver-itates religionis applicantur conscriptae / V. Buczyński. – Viennae, 1842. – 300 p.
9. Roothaan, J. Über die rechte Art und Weise, die geistliche Betrachtung zu berwichten / J. Roothan. – Regensburg : Nationale Verlagsanfalt, 1897. – 187 s.
10. Roothaan, J. F. O rozmyślaniu. Nauka praktyczna / J. F. Roothan. – Warszawa, 1864. – 611 s.
11. Roothaan, J. P. Epistola CLV Ad Vincentium Buczynski Louvain / J. F. Roothan // Epistolae Ioannis Phil. Roothaan Societatis Iesu praepositi generalis XXI v. 2 Epistolae ad socie-tatem, pars prima Romae, 1940. – P. 260–262.
12. Kuzniewski, A. J. Francis Dzierozynski and the Jesuit Restoration in the United States / A. J. Kuznievski // The Catholic Historical Review. – 1992. – Vol. 78, nr 1. – P. 51–73.
13. Roothaan, J. Covered letter to the revised Ratio Studiorum / J. Roothan. – URL: https://jesuitportal.bc.edu/research/documents/1832_roothanontheratio (date of access: 27.11.2024).
14. Darowski, R. Nauczanie filozofii w Akademii Połockiej / R. Darowski // Pamięć – Historia – Polityka. – Kraków : Akademia Ignatianum : WAM, 2012. – S. 205–217.
15. Ostrzeżenie czytelnika Historii powszechnej J. M. Schroeka z niemieckiego po polsku w 3 ch tomikach 813 i 1814 roku w Wilnie wydanej przekładania X. Pawła Kotowskiego // Miesięcznik Połocki. – 1818. – № 5. – S. 20–29.
16. Brzozowski, T. Zagaienie czytane na publicznem posiedzeniu od Rektora Akademii 18 września 1818 roku «O sposobie zatrzymania i rozszerzenia zdrowego smaku mowy i wymowy oyczystey» // Miesięcznik Połocki. – 1818. – T. 1, nr 3. – S. 70–78.
17. Zaleski, J. Rozprawa o potrzebie umiejętności prawa rzymskiego dla prawodawców, czytana na posiedzeniu akademicznem 1818, dnia 16 września / J. Zaleski // Miesięcznik Połocki. – 1818. – T. 3, nr 10. – S. 86–105.