КУЛЬТУРНАЕ ЖЫЦЦЁ Ў ЗАХОДНЯЙ БЕЛАРУСІ (1921–1939 гг.) ЯК АБ’ЕКТ ВЫВУЧЭННЯ Ў СУЧАСНЫХ АЙЧЫННЫХ ГІСТАРЫЧНЫХ ДАСЛЕДАВАННЯХ
Боковая панель статьи
Основное содержимое статьи
Аннотация
Сістэматызаваны гістарыяграфічныя веды аб культурным жыцці Заходняй Беларусі ў складзе Польшчы ў 1921–1939 гг., якія выкладзены ў абагульняючых калектыўных даследаваннях, манаграфіях і дысертацыях беларускіх вучоных за 1991–2025 гг. Выяўлены адметнасці гістарычных даследаванняў (праблемна-тэматычная навізна і актуальнасць, разнастайнасць крыніц, спалучэнне традыцыйных і інавацыйных навуковых метадаў, полідысцыплінарнасць). Адзначана перавага беларусацэнтрычнай канцэптуальнай мадэлі культуры Заходняй Беларусі, якая не выключае яе поліэтнічнасць і поліканфесіянальнасць. Вызначаны перспектыўныя тэмы для далейшых даследаванняў праблематыкі.
Информация о статье
Библиографические ссылки
1. Савіч, А. А. Гісторыя Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) у айчыннай гістарыяграфіі 50–80-х гг. ХХ ст. / А. А. Савіч // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманітарных навук. – 2020. – Т. 65, № 1. – С. 44–51.
2. Гісторыя Беларусі : у 6 т. – Мн. : Экаперспектыва, 2006. – Т. 5 : Беларусь у 1917–1945 гг. / А. Вабішчэвіч [і інш.] ; рэдкал. : М. Касцюк (гал. рэд.) [і інш.]. – 616 с.
3. Рижский мир в судьбе белорусского народа. 1921–1953 гг. : в 2 кн. / НАН Беларуси, Ин-т истории; редкол. : А. А. Коваленя [и др.]. – Мн. : Беларус. навука, 2014. – Кн. 1. – 593 с.
4. Вабішчэвіч, А. М. Нацыянальна-культурнае жыццё Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. М. Вабішчэвіч. – Брэст : Выд-ва БрДУ, 2008. – 319 с.
5. Савіч, А. А. Нацыянальна-вызваленчы рух у Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.): гістарыяграфія праблемы / А. А. Савіч. – Брэст : БрДУ, 2012. – 288 с.
6. Савіч, А. А. Айчынная гістарыяграфія гісторыі Заходняй Беларусі 1921–1939 гадоў / А. А. Савіч. – Брэст : БрДУ імя А. С. Пушкіна, 2019. – 300 с.
7. Нарысы гісторыі Беларусі : у 2 ч. / Акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі ; рэдкал.: М. П. Касцюк (гал. рэд.) [і інш.]. – Мн. : Беларусь, 1994–1995. – Ч. 2. – 560 с.
8. Вабішчэвіч, А. М. Заходняя Беларусь / А. М. Вабішчэвіч // Культура Беларусі : энцыкл. : у 6 т. – Мн. : Беларус. Энцыкл. імя Петруся Броўкі, 2010–2015. – Т. 4. –2013. – С. 87–91.
9. Этнокультурные процессы Западного Полесья (Брестчины) в прошлом и настоящем / А. В. Гурко [и др.] ; науч ред. А. В. Гурко ; Нац. акад. наву Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, языка и лит., Ин-т этнографии и фольклора им. Кондрата Крапивы. – Мн. : Беларус. навука, 2020. – 621 с.
10. Вабішчэвіч, А. М. Асвета ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. М. Вабішчэвіч. – Брэст : Выд-ва БрДУ, 2004. – 116 с.
11. Вабішчэвіч, А. М. Нацыянальна-культурнае жыццё ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … д-ра гіст. навук : 07.00.02 / Вабішчэвіч Аляксандр Мікалаевіч ; БДУ. – Мн., 2010. – 52 с.
12. Кривуть, В. И. Молодежные организации на территории Западной Беларуси (1929–1939 гг.) / В. И. Кривуть. – Мн. : Беларус. навука, 2008. – 164 с.
13. Крывуць, В. І. Пад шыльдай «дзяржаўнага выхавання»: рэалізацыя ўрадавых выхаваўчых канцэпцый на тэрыторыі Заходняй Беларусі (1926–1939) / В. І. Крывуць. – Баранавічы : РВА БарДУ, 2010. – 196 с.
14. Крывуць, В. І. Барацьба за маладое пакаленне Заходняй Беларусі і праўрадавы маладзёжны рух (1926–1939 гг.) / В. І. Крывуць. – Баранавічы : БарДУ, 2013. – 273 с.
15. Кривуть, В. И. Молодежные организации на территории Западной Беларуси (1929–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Кривуть Виталий Иванович ; БГУ. – Мн., 2005. – 21 с.
16. Кривуть, В. И. Молодежная политика польских властей в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … д-ра ист. наук : 07.00.02 / Кривуть Виталий Иванович ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2020. – 47 с.
17. Загідулін, А. М. Нацыянальная і канфесіянальная палітыка польскіх улад у адносінах да беларускага насельніцтва Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Загідулін Аляксей Мікалаевіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2005. – 20 с.
18. Загідулін, А. М. Беларускае пытанне ў польскай нацыянальнай і канфесійнай палітыцы ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. М. Загідулін. – Гродна : ГрДУ, 2010. – 183 с.
19. Даніловіч, В. В. Дзейнасць арганізацыі «Змаганне» ў Заходняй Беларусі (1927–1930 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Даніловіч Вячаслаў Віктаравіч ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2000. – 21 с.
20. Даніловіч, В. В. Дзейнасць арганізацыі «Змаганне» ў Заходняй Беларусі (1927–1930 гг.) / В. В. Даніловіч. – Мн. : Беларус. навука, 2007. – 159 с.
21. Гліна, В. М. Сутнасць і асаблівасці нацыянальнага адраджэння ў Заходняй Беларусі (1920–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. філас. навук : 09.00.03 / Гліна Валянцін Мікалаевіч ; БДУ. – Мн., 1996. – 19 с.
22. Пашкевіч, А. В. Парламенцкія формы змагання за нацыянальныя і сацыяльныя правы беларускага народа ў міжваеннай Польшчы (1921–1930 гг.) : аўтарэф. дыс. ... канд. гіст. навук : 07.00.02 / Пашкевіч Аляксандр Васільевіч ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2006. – 21 с.
23. Пашковіч, А. І. Дзейнасць дабрачынных арганізацый на тэрыторыі Заходняй Беларусі ў 1921–1939 гг. : аўтарэф. … дыс. канд. гіст. навук : 07.00.02 / Пашковіч Алена Іосіфаўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2007. – 22 с.
24. Борка, А. І. Мясцовыя органы дзяржаўнага кіравання і самакіравання ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Борка Андрэй Іванавіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Гродна, 2007. – 19 с.
25. Борка, А. І. Мясцовыя органы дзяржаўнага кіравання і самакіравання ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. І. Борка. – Гродна: ГрДУ, 2011. – 139 с.
26. Даркович, А. Л. Городское самоуправление на западнобелорусских землях межвоенной Польши (1919–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.03 / Даркович Александр Леонидович ; Ин-т славяноведения РАН. – М., 2016. – 30 с.
27. Разуванава, К. С. Дзейнасць Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры ў Заходняй Беларусі (1926–1936 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Разуванава Ксенія Сяргееўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2011. – 24 с.
28. Горны, А. С. Беларускія паланафільскія арганізацыі ў грамадска-палітычным і культурным жыцці Заходняй Беларусі (1921–1937 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Горны Аляксандр Сяргеевіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2016. – 24 с.
29. Рабышка, В. Э. Этнапалітычныя працэсы ў Заходняй Беларусі ў 1919–1939 гадах : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Рабышка Вольга Эдуардаўна ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2004. – 22 с.
30. Трубчык, А. Г. Палітыка польскай улады ў сферы школьнай адукацыі на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў 1919–1921 гг. : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Трубчык Алена Генадзьеўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2017. – 26 с.
31. Вайцешчык, Г. С. Мястэчкі Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.): сацыяльна-эканамічнае і культурнае развіццё : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Вайцешчык Ганна Станіславаўна ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2013. – 23 с.
32. Радзюк, А. Л. Беларускія кааператывы ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук: 07.00.02 / Радзюк Аляксей Леанідавіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2014. – 21 с.
33. Мярчук, В. М. Эміграцыя насельніцтва з Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Мярчук Вольга Мікалаеўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2015. – 23 с.
34. Лаўрэенка, Л. В. Прамысловасць, рамесніцтва і гандаль на тэрыторыі Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Лаўрэенка Ларыса Віктараўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2021. – 25 с.
35. Ганский, В. А. Развитие туризма в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Ганский Владимир Александрович ; Могилев. гос. ун-т им. А. А. Кулешова. – Могилев, 2020. – 24 с.
36. Ананька, К. Дз. Беларускія гімназіі ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Ананька Кірыл Дзмітрыевіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2025. – 31 с.
37. Цымбал, А. Г. Палітыка польскіх улад у адносінах да Праваслаўнай Царквы ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Цымбал Аляксандр Георгіевіч ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2009. – 24 с.
38. Цымбал, А. Г. Праваслаўная царква ў Заходняй Беларусі (1921–1939) / А. Г. Цымбал. – Мн. : МДЛУ, 2016. – 124 с.
39. Свирид, А. Н. Униатская церковь в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Свирид Александр Николаевич ; БГУ. – Мн., 2003. – 19 с.
40. Свирид, А. Н. Униатская церковь в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) / А. Н. Свирид. – Брест : Изд-во БрГУ, 2012. – 230 c.
41. Лисовская, Т. В. Неопротестантизм в Западной Беларуси в 1921–1939 гг. : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Лисовская Татьяна Витальевна ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2009. – 28 с.
42. Лисовская, Т. В. Поздний протестантизм в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) / Т. В. Лисовская. – Брест : Альтернатива, 2021. – 192 с.
43. Лисовская, Т. В. Поздний протестантизм в Беларуси (конец XIX в. – 1991 г.) / Т. В. Лисовская. – Мн. : Изд. центр БГУ, 2025. – 399 с.
44. Мазько, Э. А. Уплыў Беларускай Хрысціянскай Дэмакратыі на фармаванне культурнай сітуацыі ў Заходняй Беларусі ў 20–30-я гады ХХ ст. : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 24.00.01 / Мазько Эдуард Аляксандравіч ; Гродзен. дзярж. ун-т імя Янкі Купалы. – Гродна, 2003. – 21 с.
45. Трацяк, І. І. Культурна-асветніцкая дзейнасць беларускіх каталіцкіх святароў (пачатак ХХ ст. – 1939 г.) : аўтарэф. дыс. … канд. культуралогіі : 24.00.02 / Трацяк Іван Іванавіч ; Гродзен. дзярж. ун-т імя Янкі Купалы. – Гродна, 2000. – 20 с.
46. Самосюк, Н. В. Деятельность Православной церкви как фактор развития культурной идентичности на территории Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. культурологии : 24.00.01 / Самосюк Надежда Викторовна ; Белорус. гос. ун-т культуры и искусств. – Мн., 2016. – 26 с.
47. Самосюк, Н. В. Деятельность Православной церкви как фактор развития культурной идентичности населения Западной Беларуси (1921–1939 гг.) / Н. В. Самосюк. – Брест : БрГУ, 2020. – 212 с.
48. Гецевич, А. К. Деятельность польских политических партий и организаций в Запад¬ной Беларуси (1918–1926 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Гецевич Андрей Казимирович ; БГУ. – Мн., 2007. – 21 с.
49. Черепица, В. Н. Очерки истории православной церкви на Гродненщине (с древнейших времен до наших дней) / В. Н. Черепица : в 2 ч. – Ч. 1. – Гродно : ГрГУ, 1999. – 320 с. ; Ч. 2.; Гродно : ГрГУ, 2005.– 440 с.
50. Швайко, В. Г. Деятельность русских организаций в Польше по сохранению русской культуры в 1921–1939 гг. : автореф. дис. …канд. ист. наук : 24.00.01 / Швайко Валентина Григорьевна ; Гродн. гос. ун-т им. Янки Купалы. – Гродно, 2005. – 22 с.
51. Иоффе, Э. Г. Страницы истории евреев Беларуси / Э. Г. Иоффе; Еврейский ун-т в Минске. – Мн. : ПКФ «АРТИ-ФЕКС», 1996. – 292 с.
52. Мощук, А. В. Деятельность Бунда на территории Западной Беларуси в 1921–1939 гг. : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Мощук Анатолий Васильевич ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2008. – 22 с.
53. Стецкевич, П. Т. Деятельность еврейских политических партий и организаций на территории Западной Беларуси (1918–1926 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Стецкевич Петр Тадеушевич ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2008. – 25 с.
54. Щука, О. Л. Общественно-политическая деятельность еврейских партий и организаций в Западной Беларуси (1926–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Щука Ольга Леонидовна ; БГПУ им. Максима Танка. – Мн., 2015. – 26 с.
55. Соболевская, О. А. Евреи Гродненщины. Жизнь до Катастрофы / О. А. Соболевская, В. В. Гончаров. – Донецк : Норд-ПРЕСС, 2005. – 372 с.
56. Гужалоўскі, А. А. Станаўленне і развіццё музейнай справы Беларусі (1918–1941 гг.) : аўтарэф. дыс. … д-ра гіст. навук : 07.00.02 / Гужалоўскі Аляксандр Аляксандравіч ; БДУ. – Мн., 2002. – 34 с.
57. Цітовіч, І. У. Краязнаўчы рух на тэрыторыі Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Цітовіч Ігар Уладзіміравіч ; БДУ. – Мн., 2006. – 21 с.
58. Морозов, Д. В. Охрана памятников архитектуры в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 24.00.03 / Морозов Дмитрий Викторович ; БГУ. – Мн., 2019. – 22 с.
59. Міхайлец, М. А. Народная матэрыяльнай культура беларусаў у польскай этналогіі ХІХ – першай паловы ХХ стагоддзя: гістарыяграфія праблемы : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.07 / Міхайлец Міхаіл Анатольевіч ; Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі. – Мн., 2007. – 21 с.
60. Олюнина, И. В. Традиционная социальная культура Белорусского Полесья в работах польских этнологов 1920–1930-х гг. : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.07 / Олюнина Ирина Владимировна ; Центр исслед. беларус. культуры, языка и лит. НАН Беларуси. – Мн., 2017. – 22 с.