CULTURAL LIFE IN WESTERN BELARUS (1921–1939) AS AN OBJECT OF STUDY IN MODERN DOMESTIC HISTORICAL RESEARCH
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
The article systematizes historiographic knowledge about the cultural life (cultural development, culture) of Western Belarus as part of Poland in 1921–1939, which is set out in generalizing collective studies, individual monographs and dissertations of Belarusian scientists for 1991–2025. The features of historical research are identified (problem-thematic novelty and relevance, diversity of sources; combination of traditional and innovative scientific methods, multidisciplinary nature). The advantage of the Belarusocentric conceptual model of the culture of Western Belarus, which did not exclude its multi-ethnicity and multi-confessionality, is noted. Promising topics for further research on the issue are identified.
Article Details
References
1. Савіч, А. А. Гісторыя Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) у айчыннай гістарыяграфіі 50–80-х гг. ХХ ст. / А. А. Савіч // Весці Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Серыя гуманітарных навук. – 2020. – Т. 65, № 1. – С. 44–51.
2. Гісторыя Беларусі : у 6 т. – Мн. : Экаперспектыва, 2006. – Т. 5 : Беларусь у 1917–1945 гг. / А. Вабішчэвіч [і інш.] ; рэдкал. : М. Касцюк (гал. рэд.) [і інш.]. – 616 с.
3. Рижский мир в судьбе белорусского народа. 1921–1953 гг. : в 2 кн. / НАН Беларуси, Ин-т истории; редкол. : А. А. Коваленя [и др.]. – Мн. : Беларус. навука, 2014. – Кн. 1. – 593 с.
4. Вабішчэвіч, А. М. Нацыянальна-культурнае жыццё Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. М. Вабішчэвіч. – Брэст : Выд-ва БрДУ, 2008. – 319 с.
5. Савіч, А. А. Нацыянальна-вызваленчы рух у Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.): гістарыяграфія праблемы / А. А. Савіч. – Брэст : БрДУ, 2012. – 288 с.
6. Савіч, А. А. Айчынная гістарыяграфія гісторыі Заходняй Беларусі 1921–1939 гадоў / А. А. Савіч. – Брэст : БрДУ імя А. С. Пушкіна, 2019. – 300 с.
7. Нарысы гісторыі Беларусі : у 2 ч. / Акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі ; рэдкал.: М. П. Касцюк (гал. рэд.) [і інш.]. – Мн. : Беларусь, 1994–1995. – Ч. 2. – 560 с.
8. Вабішчэвіч, А. М. Заходняя Беларусь / А. М. Вабішчэвіч // Культура Беларусі : энцыкл. : у 6 т. – Мн. : Беларус. Энцыкл. імя Петруся Броўкі, 2010–2015. – Т. 4. –2013. – С. 87–91.
9. Этнокультурные процессы Западного Полесья (Брестчины) в прошлом и настоящем / А. В. Гурко [и др.] ; науч ред. А. В. Гурко ; Нац. акад. наву Беларуси, Центр исслед. белорус. культуры, языка и лит., Ин-т этнографии и фольклора им. Кондрата Крапивы. – Мн. : Беларус. навука, 2020. – 621 с.
10. Вабішчэвіч, А. М. Асвета ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. М. Вабішчэвіч. – Брэст : Выд-ва БрДУ, 2004. – 116 с.
11. Вабішчэвіч, А. М. Нацыянальна-культурнае жыццё ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … д-ра гіст. навук : 07.00.02 / Вабішчэвіч Аляксандр Мікалаевіч ; БДУ. – Мн., 2010. – 52 с.
12. Кривуть, В. И. Молодежные организации на территории Западной Беларуси (1929–1939 гг.) / В. И. Кривуть. – Мн. : Беларус. навука, 2008. – 164 с.
13. Крывуць, В. І. Пад шыльдай «дзяржаўнага выхавання»: рэалізацыя ўрадавых выхаваўчых канцэпцый на тэрыторыі Заходняй Беларусі (1926–1939) / В. І. Крывуць. – Баранавічы : РВА БарДУ, 2010. – 196 с.
14. Крывуць, В. І. Барацьба за маладое пакаленне Заходняй Беларусі і праўрадавы маладзёжны рух (1926–1939 гг.) / В. І. Крывуць. – Баранавічы : БарДУ, 2013. – 273 с.
15. Кривуть, В. И. Молодежные организации на территории Западной Беларуси (1929–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Кривуть Виталий Иванович ; БГУ. – Мн., 2005. – 21 с.
16. Кривуть, В. И. Молодежная политика польских властей в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … д-ра ист. наук : 07.00.02 / Кривуть Виталий Иванович ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2020. – 47 с.
17. Загідулін, А. М. Нацыянальная і канфесіянальная палітыка польскіх улад у адносінах да беларускага насельніцтва Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Загідулін Аляксей Мікалаевіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2005. – 20 с.
18. Загідулін, А. М. Беларускае пытанне ў польскай нацыянальнай і канфесійнай палітыцы ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. М. Загідулін. – Гродна : ГрДУ, 2010. – 183 с.
19. Даніловіч, В. В. Дзейнасць арганізацыі «Змаганне» ў Заходняй Беларусі (1927–1930 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Даніловіч Вячаслаў Віктаравіч ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2000. – 21 с.
20. Даніловіч, В. В. Дзейнасць арганізацыі «Змаганне» ў Заходняй Беларусі (1927–1930 гг.) / В. В. Даніловіч. – Мн. : Беларус. навука, 2007. – 159 с.
21. Гліна, В. М. Сутнасць і асаблівасці нацыянальнага адраджэння ў Заходняй Беларусі (1920–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. філас. навук : 09.00.03 / Гліна Валянцін Мікалаевіч ; БДУ. – Мн., 1996. – 19 с.
22. Пашкевіч, А. В. Парламенцкія формы змагання за нацыянальныя і сацыяльныя правы беларускага народа ў міжваеннай Польшчы (1921–1930 гг.) : аўтарэф. дыс. ... канд. гіст. навук : 07.00.02 / Пашкевіч Аляксандр Васільевіч ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2006. – 21 с.
23. Пашковіч, А. І. Дзейнасць дабрачынных арганізацый на тэрыторыі Заходняй Беларусі ў 1921–1939 гг. : аўтарэф. … дыс. канд. гіст. навук : 07.00.02 / Пашковіч Алена Іосіфаўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2007. – 22 с.
24. Борка, А. І. Мясцовыя органы дзяржаўнага кіравання і самакіравання ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Борка Андрэй Іванавіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Гродна, 2007. – 19 с.
25. Борка, А. І. Мясцовыя органы дзяржаўнага кіравання і самакіравання ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) / А. І. Борка. – Гродна: ГрДУ, 2011. – 139 с.
26. Даркович, А. Л. Городское самоуправление на западнобелорусских землях межвоенной Польши (1919–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.03 / Даркович Александр Леонидович ; Ин-т славяноведения РАН. – М., 2016. – 30 с.
27. Разуванава, К. С. Дзейнасць Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры ў Заходняй Беларусі (1926–1936 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Разуванава Ксенія Сяргееўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2011. – 24 с.
28. Горны, А. С. Беларускія паланафільскія арганізацыі ў грамадска-палітычным і культурным жыцці Заходняй Беларусі (1921–1937 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Горны Аляксандр Сяргеевіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2016. – 24 с.
29. Рабышка, В. Э. Этнапалітычныя працэсы ў Заходняй Беларусі ў 1919–1939 гадах : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Рабышка Вольга Эдуардаўна ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2004. – 22 с.
30. Трубчык, А. Г. Палітыка польскай улады ў сферы школьнай адукацыі на акупаванай тэрыторыі Беларусі ў 1919–1921 гг. : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Трубчык Алена Генадзьеўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2017. – 26 с.
31. Вайцешчык, Г. С. Мястэчкі Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.): сацыяльна-эканамічнае і культурнае развіццё : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Вайцешчык Ганна Станіславаўна ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2013. – 23 с.
32. Радзюк, А. Л. Беларускія кааператывы ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук: 07.00.02 / Радзюк Аляксей Леанідавіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2014. – 21 с.
33. Мярчук, В. М. Эміграцыя насельніцтва з Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Мярчук Вольга Мікалаеўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2015. – 23 с.
34. Лаўрэенка, Л. В. Прамысловасць, рамесніцтва і гандаль на тэрыторыі Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Лаўрэенка Ларыса Віктараўна ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2021. – 25 с.
35. Ганский, В. А. Развитие туризма в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Ганский Владимир Александрович ; Могилев. гос. ун-т им. А. А. Кулешова. – Могилев, 2020. – 24 с.
36. Ананька, К. Дз. Беларускія гімназіі ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Ананька Кірыл Дзмітрыевіч ; Ін-т гісторыі НАН Беларусі. – Мн., 2025. – 31 с.
37. Цымбал, А. Г. Палітыка польскіх улад у адносінах да Праваслаўнай Царквы ў Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Цымбал Аляксандр Георгіевіч ; БДПУ імя Максіма Танка. – Мн., 2009. – 24 с.
38. Цымбал, А. Г. Праваслаўная царква ў Заходняй Беларусі (1921–1939) / А. Г. Цымбал. – Мн. : МДЛУ, 2016. – 124 с.
39. Свирид, А. Н. Униатская церковь в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Свирид Александр Николаевич ; БГУ. – Мн., 2003. – 19 с.
40. Свирид, А. Н. Униатская церковь в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) / А. Н. Свирид. – Брест : Изд-во БрГУ, 2012. – 230 c.
41. Лисовская, Т. В. Неопротестантизм в Западной Беларуси в 1921–1939 гг. : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Лисовская Татьяна Витальевна ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2009. – 28 с.
42. Лисовская, Т. В. Поздний протестантизм в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) / Т. В. Лисовская. – Брест : Альтернатива, 2021. – 192 с.
43. Лисовская, Т. В. Поздний протестантизм в Беларуси (конец XIX в. – 1991 г.) / Т. В. Лисовская. – Мн. : Изд. центр БГУ, 2025. – 399 с.
44. Мазько, Э. А. Уплыў Беларускай Хрысціянскай Дэмакратыі на фармаванне культурнай сітуацыі ў Заходняй Беларусі ў 20–30-я гады ХХ ст. : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 24.00.01 / Мазько Эдуард Аляксандравіч ; Гродзен. дзярж. ун-т імя Янкі Купалы. – Гродна, 2003. – 21 с.
45. Трацяк, І. І. Культурна-асветніцкая дзейнасць беларускіх каталіцкіх святароў (пачатак ХХ ст. – 1939 г.) : аўтарэф. дыс. … канд. культуралогіі : 24.00.02 / Трацяк Іван Іванавіч ; Гродзен. дзярж. ун-т імя Янкі Купалы. – Гродна, 2000. – 20 с.
46. Самосюк, Н. В. Деятельность Православной церкви как фактор развития культурной идентичности на территории Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. культурологии : 24.00.01 / Самосюк Надежда Викторовна ; Белорус. гос. ун-т культуры и искусств. – Мн., 2016. – 26 с.
47. Самосюк, Н. В. Деятельность Православной церкви как фактор развития культурной идентичности населения Западной Беларуси (1921–1939 гг.) / Н. В. Самосюк. – Брест : БрГУ, 2020. – 212 с.
48. Гецевич, А. К. Деятельность польских политических партий и организаций в Запад¬ной Беларуси (1918–1926 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Гецевич Андрей Казимирович ; БГУ. – Мн., 2007. – 21 с.
49. Черепица, В. Н. Очерки истории православной церкви на Гродненщине (с древнейших времен до наших дней) / В. Н. Черепица : в 2 ч. – Ч. 1. – Гродно : ГрГУ, 1999. – 320 с. ; Ч. 2.; Гродно : ГрГУ, 2005.– 440 с.
50. Швайко, В. Г. Деятельность русских организаций в Польше по сохранению русской культуры в 1921–1939 гг. : автореф. дис. …канд. ист. наук : 24.00.01 / Швайко Валентина Григорьевна ; Гродн. гос. ун-т им. Янки Купалы. – Гродно, 2005. – 22 с.
51. Иоффе, Э. Г. Страницы истории евреев Беларуси / Э. Г. Иоффе; Еврейский ун-т в Минске. – Мн. : ПКФ «АРТИ-ФЕКС», 1996. – 292 с.
52. Мощук, А. В. Деятельность Бунда на территории Западной Беларуси в 1921–1939 гг. : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Мощук Анатолий Васильевич ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2008. – 22 с.
53. Стецкевич, П. Т. Деятельность еврейских политических партий и организаций на территории Западной Беларуси (1918–1926 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Стецкевич Петр Тадеушевич ; Ин-т истории НАН Беларуси. – Мн., 2008. – 25 с.
54. Щука, О. Л. Общественно-политическая деятельность еврейских партий и организаций в Западной Беларуси (1926–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.02 / Щука Ольга Леонидовна ; БГПУ им. Максима Танка. – Мн., 2015. – 26 с.
55. Соболевская, О. А. Евреи Гродненщины. Жизнь до Катастрофы / О. А. Соболевская, В. В. Гончаров. – Донецк : Норд-ПРЕСС, 2005. – 372 с.
56. Гужалоўскі, А. А. Станаўленне і развіццё музейнай справы Беларусі (1918–1941 гг.) : аўтарэф. дыс. … д-ра гіст. навук : 07.00.02 / Гужалоўскі Аляксандр Аляксандравіч ; БДУ. – Мн., 2002. – 34 с.
57. Цітовіч, І. У. Краязнаўчы рух на тэрыторыі Заходняй Беларусі (1921–1939 гг.) : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.02 / Цітовіч Ігар Уладзіміравіч ; БДУ. – Мн., 2006. – 21 с.
58. Морозов, Д. В. Охрана памятников архитектуры в Западной Беларуси (1921–1939 гг.) : автореф. дис. … канд. ист. наук : 24.00.03 / Морозов Дмитрий Викторович ; БГУ. – Мн., 2019. – 22 с.
59. Міхайлец, М. А. Народная матэрыяльнай культура беларусаў у польскай этналогіі ХІХ – першай паловы ХХ стагоддзя: гістарыяграфія праблемы : аўтарэф. дыс. … канд. гіст. навук : 07.00.07 / Міхайлец Міхаіл Анатольевіч ; Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі. – Мн., 2007. – 21 с.
60. Олюнина, И. В. Традиционная социальная культура Белорусского Полесья в работах польских этнологов 1920–1930-х гг. : автореф. дис. … канд. ист. наук : 07.00.07 / Олюнина Ирина Владимировна ; Центр исслед. беларус. культуры, языка и лит. НАН Беларуси. – Мн., 2017. – 22 с.