ЗАЙЗДРАСЦЬ І «ЗАЙЗДРАШЧЫ» Ў ТРАДЫЦЫЙНАЙ КУЛЬТУРЫ БЕЛАРУСАЎ
Боковая панель статьи
Основное содержимое статьи
Аннотация
Даследуецца зайздрасць як эмоцыя (эмацыянальны стан, пачуццё) чалавека і як мадэль сацыяльных паводзін у кантэксце традыцыйнага грамадства. Апісана народнае бачанне зайздрасці ў рэчышчы асобнага віду сурокаў – «зайздрашчы». Разгледжаны сітуацыі, у якіх найбольш часта ўзнікае зайздрасць, а таксама стратэгіі абароны ад зайздрасці. Абазначаны стратэгіі абыходжання з зайздрасцю ў вясковай супольнасці: рэфлексія або рэсантымент. Выяўлены дзеянні, якія дапамагаюць нейтралізаваць зайздрасць у выпадку, калі яе суб’ект не хоча аказаць шкоднага ўплыву на іншага. Апісаны ўплыў эмоцыі на суб’екта зайздрасці пры яго жыцці і пасля смерці. Абазначана лакалізацыя зайздрасці ў целе чалавека. Разгледжаны сітуацыі асэнсавання зайздрасці як пажаданай эмоцыі з боку сацыяльнага асяроддзя.
Информация о статье
Библиографические ссылки
1. Foster, G. M. The Anatomy of Envy: A Study in Symbolic Behavior / G. M. Foster // Current Anthropology. – 1972. – Vol. 13, nr 2. – P. 165–202.
2. Шэк, Г. Зависть: теория социального поведения / Г. Шэк. – М. : ИРИСЭН, 2008. – 544 с.
3. Восеньскія і талочныя песні / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы ; склад., сістэм. тэкстаў, уступ. арт. і камент. А. С. Ліс ; уклад. і камент. талоч. песень С. Т. Асташэвіч ; муз. частка В. І. Ялатаў ; рэд. А. С. Фядосік. – Мінск : Навука i тэхніка, 1981. – 679 с.
4. Архіў Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі.
5. Шелер, M. Рессентимент в структуре моралей / М. Шелер. – СПб. : Наука : Университет. кн., 1999. – 231 с.
6. Прыказкі і прымаўкі : у 2 кн. / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы ; склад., сістэм. тэкстаў, уступ. арт. і камент. М. Я. Грынблат ; рэд. А. С. Фядосік. – Мінск : Навука i тэхніка, 1976. – Кн. 1. – 560 с.
7. Прыказкі і прымаўкі : у 2 кн. / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы ; склад., сістэм. тэкстаў, уступ. арт. і камент. М. Я. Грынблат ; рэд. А. С. Фядосік. – Мінск : Навука i тэхніка, 1976. – Кн. 2. – 616 с.
8. Касумов, Т. К. Зависть на пути к агрессии / Т. К. Касумов // Вестник МГОУ. Серия «Общественно-политические и гуманитарные науки». – 2012. – № 3 (9). – С. 5–22.
9. Беларускі фальклор. Пазаабрадавая паэзія: прыпеўкі // Электронная бібліятэка БДУ, Эталонны фалькларыстычны мультымедыйны банк. – URL: https://elib.bsu.by/handle/-123456789/137582 (дата звароту: 21.02.2025).
10. Чарадзейныя казкі : у 2 ч. / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы ; cклад. К. П. Кабашнікаў, Г. A. Барташэвіч ; рэд. тома В. К. Бандарчык. – 2-е выд., выпр. i дапрац. – Мінск : Беларус. навука, 2003. – Ч. 2. – 691 с.
11. Олсон, Л. Миры русской деревенской женщины: традиция, трансгрессия, компромисс / Л. Олсон, С. Адоньева. – М. : НЛО, 2016. – 440 с.
12. Лобач, У. Сурокі / У. Лобач // Беларуская міфалогія : энцыкл. слоўн. / С. Санько, Т. Валодзіна, У. Васілевіч [і інш.]. – Мінск : Беларусь, 2004. – 592 с.
13. Традыцыйная мастацкая культура беларусаў : у 6 т. / В. І. Басько [і інш.] ; ідэя і агул. рэд. Т. Б. Варфаламеевай. – Мінск : Выш. шк., 2010. – Т. 5 : Цэнтральная Беларусь : у 2 кн. – Кн. 1. – 847 с.
14. Замовы / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы ; уклад., сістэм. тэкстаў, уступ. арт. і камент. Г. А. Барташэвіч ; рэдкал.: А. С. Фядосік [і інш.]. – 2-е выд. – Мінск : Беларус. навука, 2000. – 597 с.
15. Пяткевіч, Ч. Рэчыцкае Палессе / Ч. Пяткевіч ; уклад., прадм. У. Васілевіча ; пер. з пол. Л. Салавей, У. Васілевіча. – Мінск : Беларус. кнігазбор, 2004. – 672 с.
16. Сямейна-бытавыя песні / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальк- лору імя Кандрата Крапівы ; cклад. І. К. Цішчанка ; cклад. муз. часткі Г. В. Таўлай ; рэд. тома А. С. Фядосік. – Мінск : Навука і тэхніка, 1984. – 752 с.
17. Выслоўі / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы ; склад., сістэм. тэкстаў, уступ. арт. i камент. М. Я. Грынблата ; рэд. тома А. С. Фядосік. – Мінск : Навука i тэхніка, 1979. – 520 с.
18. Валачобныя песні / НАН Беларусі, Ін-т мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы ; склад. Г. А. Барташэвіч, Л. М. Салавей ; склад. муз. часткі В. І. Ялатаў ; рэд. тома К. П. Кабашнікаў. – Мінск : Навука і тэхніка, 1980. – 560 с.
19. Валодзіна, Т. Цела чалавека: слова, міф, рытуал / Т. Валодзіна. – Мінск : Тэхналогія, 2009. – 431 с.
20. Байбурин, А. К. Ритуал в традиционной культуре. Структурно-семантический анализ восточнославянских обрядов / А. К. Байбурин. – СПб. : Наука, 1993. – 240 с.
21. Традыцыйная мастацкая культура беларусаў : у 6 т. / В. І. Басько [і інш.] ; ідэя і агул. рэдагаванне Т. Б. Варфаламеевай. – Т. 4 : Брэсцкае Палессе : у 2 кн. – Мінск : Выш. шк., 2008. – Кн. 1. – 559 с.
22. Никифоровский, Н. Я. Простонародные приметы и поверья, суеверные обряды и обычаи, легендарные сказания о лицах и местах / Н. Я. Никифоровксий. – Витебск : Губерн. тип., 1897. – 179 с.